Kanun Numarası : 2022 
 Kabul Tarihi : 1.7.1976 
 Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 10.7.1976 Sayı: 15642

Madde 1 – (DeÄŸiÅŸik birinci fıkra : 5/3/1992 - 3783/1 md.) 65 yaşını doldurmuÅŸ, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluÅŸlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmayan, nafaka baÄŸlanmamış veya baÄŸlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doÄŸrudan doÄŸruya kanunla baÄŸlanmış herhangi bir devamlı gelire sahip bulunmayan ve muhtaçlığını Ä°l veya Ä°lçe Ä°dare Heyetlerinden alacakları belgelerle kanıtlayan Türk VatandaÅŸlarına hayatta bulundukları sürece, 300 gösterge rakamının her yıl bütçe kanunu ile tespit edilecek katsayı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık baÄŸlanır.

(Mülga ikinci fıkra: 1/7/2005-5378/25 md.) 

Herhangi bir ÅŸekilde bu maddede yazılı miktardan fazla devamlı gelir saÄŸlayan veya saÄŸlaması mümkün olan kimselerin geçim kaynağı var sayılır ve kendilerine aylık baÄŸlanmaz.

(Mülga dördüncü fıkra: 1/7/2005-5378/25 md.)

65 yaşın bitiminin tespitinde, ilgililerin, bu kanun yayımlandığı tarihte, nüfus kütük kayıtlarındaki doÄŸum tarihleri esas alınır. DoÄŸum tarihlerinde yapılacak düzeltmeler ile bu kanunun yayımlandığı tarihten geriye doÄŸru bir yıl içinde yapılmış düzeltmeler nazara alınmaz.


Madde 2 – Bu aylıklar ve kanunda yazılı diÄŸer ödemeler için her yıl Devlet bütçesine gerekli ve yeterli ödenek konur ve aylıklar haksahiplerine Emekli Sandığı aracılığı ile baÄŸlanır ve ödenir.


Madde 3 – Bu aylıkların baÅŸlangıç tarihi, ilgililerin Emekli Sandığına yapacakları yazılı müracaatlarını takip eden aybaşıdır.

(DeÄŸiÅŸik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/92 md.) Bu aylıklar, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenecek ödeme gün ve dönemlerinde peÅŸin olarak ödenir. Aylığa hak kazanma baÅŸlangıç tarihi ile ilk aylık ödemesinin yapıldığı ödeme döneminin iliÅŸkin olduÄŸu aya kadar olan haklar için ise defaten ödeme yapılır.

PeÅŸin verilen gelir ve aylıklar durum deÄŸiÅŸikliÄŸi veya ölüm halinde geri alınmaz. Ancak, aylık baÄŸlama ile ilgili geçim ÅŸartının kalkması halinde, aylıklar bu ÅŸartın kalktığı tarihi takibeden dönem başından itibaren kesilir.


Madde 4 – Bu Kanuna göre aylık baÄŸlanmada veya ödenmesinde uygulanacak usul ve kullanılacak belgeler, Maliye ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarınca müÅŸterek hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur.
 

Madde 5 - Bu Kanuna göre aylığa hak kazanmak üzere düzenlenen belgelerin gerçeÄŸe uymadığı tespit edildiÄŸi takdirde,  ödenen aylıklar ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar Türkiye Ä°statistik Kurumunca her ay için belirlenen Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık deÄŸiÅŸim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarıyla birlikte geri alınır ve belgeleri düzenleyen ve kullananlar hakkında ayrıca genel hükümlere göre ceza kovuÅŸturması yapılır. (1)

(1)13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 66 ncı maddesiyle, bu maddede yer alan “ödenen aylıklar % 50 fazlasıyla geri alındığı gibi,” ibaresi “ödenen aylıklar ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar Türkiye Ä°statistik Kurumunca her ay için belirlenen Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık deÄŸiÅŸim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarıyla birlikte geri alınır ve” olarak deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ve metne iÅŸlenmiÅŸtir. 

Madde 6 – Bu aylıklar ile baÄŸlanmasında ve ödenmesinde kullanılacak belgeler her türlü vergi ve resimden muaftır.


Madde 7 – (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)


Madde 8 – (DeÄŸiÅŸik: 31/7/2008-5797/7 md.)

Sosyal Güvenlik Kurumu, Ä°l veya Ä°lçe Ä°dare Kurullarının alacakları muhtaçlık kararlarını esas alarak aylık baÄŸlar. Kurum gerektiÄŸinde, aylık almaya baÅŸvuranların gelir, yaÅŸam düzeyi ve varlıkları hakkında, belirleyeceÄŸi yöntemlerle inceleme yapmaya ve yaptırmaya, resmi ve özel idare müessese ve ortaklarından ve ÅŸahıslardan bilgi ve belge istemeye yetkilidir.

Aylık baÄŸlanmasında Ä°l veya Ä°lçe Ä°dare Kurullarının alacakları muhtaçlık kararlarıyla birlikte bu Kanunun gerektirdiÄŸi hallerde yetkili hastanelerden alınan saÄŸlık kurulu raporları esas alınır. Aylık baÄŸlanmasına esas belgelerin eksik olmaması halinde aylık baÄŸlama iÅŸlemi yapılır.

Birinci ve ikinci fıkralar çerçevesinde aylık baÄŸlama iÅŸleminden sonra yapılacak incelemeler sonucunda, aylık baÄŸlama kararını etkileyecek durumların tespit edilmesi halinde, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için durum aylık baÄŸlanana iadeli taahhütlü, ilgili idareye de adi posta ile bildirilir. Eksikliklerin giderilmemesi halinde tebligat tarihinden itibaren üç aylık sürenin sona erdiÄŸi tarihin içinde bulunduÄŸu ödeme döneminin sonunda aylık kesme veya düzeltme iÅŸlemi yapılır ve fazla ödenen tutarlar geri alınır. GerçeÄŸe aykırı saÄŸlık kurulu raporu düzenlediÄŸi veya bu nitelikteki raporlara dayanarak aylık aldığı tespit edilenler hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine göre iÅŸlem yapılır.

Bu madde kapsamında aylık baÄŸlamaya esas saÄŸlık kurulu raporlarını düzenlemeye yetkili saÄŸlık kuruluÅŸlarının belirlenmesi ile bu raporların alınmasına iliÅŸkin diÄŸer usul ve esaslar SaÄŸlık Bakanlığı ile Kurum tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.

Ek Madde 1 - (Ek:1/7/2005 - 5378/25 md.) 

65 yaşını doldurmamış olmakla birlikte; 

a) BaÅŸkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek ÅŸekilde özürlü olduklarını tam teÅŸekküllü hastanelerden alacakları saÄŸlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan özürlülerden; her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olanlara, bu Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 300'ü tutarında,

b) 18 yaşını dolduran, kanunen bakmakla mükellef kimsesi olmayan ve herhangi bir iÅŸe yerleÅŸtirilememiÅŸ olan özürlülerden; her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olanlara, bu Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 200'ü tutarında,

c) Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olduÄŸu halde, kanunen bakmakla yükümlü olduÄŸu 18 yaşını tamamlamamış özürlü yakını bulunanlara, bakım iliÅŸkisi fiilen gerçekleÅŸmek kaydıyla bu Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 200'ü tutarında,

aylık bağlanır.

65 yaşın doldurulmasından önce bu madde hükümlerine göre baÄŸlanmış olan aylıkların aynı ÅŸekilde ödenmesine devam olunur. Bu Kanunun 1 inci maddesine göre aylık baÄŸlananlardan baÅŸkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek kadar özürlü olduklarını tam teÅŸekküllü hastaneden alacakları saÄŸlık kurulu raporu ile kanıtlayanlara da birinci fıkranın (a) bendine göre aylık baÄŸlanır. Aylık baÄŸlanmasına esas özürlülük oranı deÄŸiÅŸenlerin aylıkları durumlarına göre yeniden tespit olunur. Özürlülük oranı, bu Kanuna göre aylık baÄŸlanması gereken oranın altına düÅŸenler ile birinci fıkrada belirtilen aylık ortama gelir tutarından fazla gelir elde etmeye baÅŸlayanların aylıkları kesilir.

Aylık hakkından yararlanan 18 yaşından küçük özürlülerin yalnızca kendileri bu Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen tedavi hakkından yararlanır. Ancak, bu madde hükümlerine göre aylık alanlardan herhangi bir sosyal güvenlik kurumunun tedavi yardımı kapsamında bulunanlara tedavi yardımı yapılmaz.

Bu Kanunun 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 inci maddeleri birinci fıkra hükümlerine göre aylık ödenecekler hakkında da uygulanır. 

(DeÄŸiÅŸik son fıkra: 17/4/2008-5754/92 md.) Bu maddenin birinci fıkrası hükümlerine göre aylık almaya hak kazanacak ÅŸekilde özürlü olduÄŸunu belgeleyen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yetim olarak aylık veya gelir almakta olan çocuklardan bu kurumlardan aldıkları aylık veya gelir toplamı tutarları bu madde gereÄŸince durumlarına göre ödenebilecek tutardan daha az olanlara; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafından (birden fazla sosyal güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlar için yalnızca tercih edecekleri bir sosyal güvenlik kurumu tarafından) ödenir ve bu ÅŸekilde ödenen tutarlar Hazineden tahsil edilir.

Ek Madde 2 – (Ek: 31/7/2008-5797/8 md.)

Bu Kanun kapsamında yapılan müracaatların kabulü ve aylık baÄŸlanması iÅŸlemleri, teÅŸkilatlanmalarının tamamlanmasından sonra Sosyal Güvenlik Ä°l Müdürlükleri veya Sosyal Güvenlik Merkezleri tarafından yerine getirilir.

DiÄŸer mevzuatta daha önce bu Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca oluÅŸturulan saÄŸlık kurullarına yapılan atıflar, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunla kurulan Kurum SaÄŸlık Kuruluna yapılmış sayılır.

Geçici Madde 1 – (Ek: 17/4/2008-5754/92 md.)

Bu Kanun kapsamındaki kiÅŸilere bu maddenin yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihe kadar yersiz ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan doÄŸan ceza ve faizler terkin edilmiÅŸtir. Ä°lgililer hakkında herhangi bir idari ve icrai takibat yapılmaz.

Geçici Madde 2 – (Ek: 13/2/2011-6111/67 md.)

Bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde talepte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatına tabi olarak çalışmayan, sosyal güvenlik kurumlarından ya da yabancı bir ülke sosyal güvenlik kurumundan her ne ad altında olursa olsun herhangi bir gelir veya aylık almayan ve silikozis hastalığı nedeniyle meslekte kazanma gücünü en az % 15 kaybettiÄŸine Sosyal Güvenlik Kurumu SaÄŸlık Kurulunca meslek hastalıkları tespit hükümleri çerçevesinde karar verilen kiÅŸilere, bu maddede belirtilen ÅŸartları saÄŸlamaları halinde aÅŸağıda belirtilen esaslara göre Sosyal Güvenlik Kurumunca aylık baÄŸlanır.

Meslekte kazanma gücünü;

a) % 15 ila % 34 arasında kaybedenlere 7000,

b) % 35 ila % 54 arasında kaybedenlere 8000,

c) % 55 ve üzerinde kaybedenlere 9000,

gösterge rakamının her yıl bütçe kanunu ile tespit edilecek aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan tutarda aylık baÄŸlanır.

Yukarıda belirtilen ÅŸartlara göre aylık almakta iken ölen silikozis hastasının; 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının; (a), (b) ve (e) bentleri hariç olmak üzere, 5510 sayılı Kanun veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almayan;

a) Dul eÅŸine % 50'si, bu madde kapsamında aylık alan çocuÄŸu bulunmayan dul eÅŸine % 75'i,

b) Çocuklarından;

1) 18 yaşını, lise ve dengi öÄŸrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öÄŸrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayan ve evli olmayan veya,

2) Sosyal Güvenlik Kurumu SaÄŸlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malul olduÄŸu anlaşılanların veya,

3) Yaşları ne olursa olsan evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,

her birine % 25'i,

oranında aylığın tamamı dağıtılacak ÅŸekilde aylık baÄŸlanır. EÅŸ ve çocuklara baÄŸlanacak aylıkların toplamı silikozis hastasına baÄŸlanan aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse eÅŸ ve çocukların aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.

EÅŸ ve çocukların aylıkları yukarıda belirtilen koÅŸulların ortadan kalkması halinde kesilir.

Bu maddeye göre tarafına aylık baÄŸlanan silikozis hastası ile eÅŸ ve çocuklarının tedavi giderleri, 18/6/1992 tarihli ve 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan VatandaÅŸların Tedavi Giderlerinin YeÅŸil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre, Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen aile içindeki kiÅŸi başına düÅŸen gelir payına bakılmaksızın yeÅŸil kart verilerek karşılanır.

Madde 9 – Bu Kanun yayımlandığı tarihi takip eden mali yıl başında yürürlüÄŸe girer.


Madde 10 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

NOT: 6111 sayılı Kanunun 17. Maddesi ile, 6111 sayılı kanunun yayımlandığı tarihe kadar yapılmış ödemelere iliÅŸkin olmak üzere, 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını DoldurmuÅŸ Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk VatandaÅŸlarına Aylık BaÄŸlanması Hakkında Kanun kapsamında almakta oldukları aylıkları % 50 fazlası ile geri alınması gerekenlerden, bu % 50 fazlaya iliÅŸkin tahsil edilmemiÅŸ tutarların tahsilinden vazgeçilir; tahsil edilmiÅŸ olanlar mahsup ve iade edilmez.