- Genel ve katma bütçeli daireler
- Ä°l özel idareleri ve belediyeler
- Kefalet sandıkları, döner sermayeli kuruluÅŸlar
- Sermayesinin yarısından fazlası devlete ait olan bankalar
- Hususi kanunlarla kurulmuÅŸ banka ve teÅŸekküller

Engelli açık kontenjanının doldurulmaması halinde engelli istihdam etmeyen kamu kurum ve kuruluÅŸları için yükümlülüÄŸün dolduÄŸu tarihten yükümlülüklerini yerine getirecekleri tarihe kadar her engelli açık kontenjanı her ay itibarı ile 1475 Sayılı Ä°ÅŸ Kanununun 98/c maddesindeki para cezası uygulanır.
 

(30 Mayıs 1997 tarihinde Bakanlar Kurulunca alınan karara göre 1475 sayılı Ä°ÅŸ Kanunu'nun 25. Maddesinin a fıkrasının 1. bendinde zorunlu engelli çalıştırma oranı belirtilmiÅŸtir.)

Engellinin işyerindeki hakları:

* Bir iÅŸ yerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan engelli iÅŸçiler, eski iÅŸ yerlerine alınmalarını istedikleri takdirde iÅŸ veren kadroda boÅŸluk varsa derhal, yoksa boÅŸalan ilk kadroda kendilerine ÅŸans tanımalıdır.

* Bir iÅŸ yerinde çalışırken iÅŸ kazası nedeniyle sakatlanan kiÅŸilerin öncelik hakkı vardır. Ä°ÅŸ veren, bu iÅŸçisini sakat kadrosunda öncelikle çalıştırmakla yükümlüdür. Çalıştığı iÅŸ yerinde sakatlananlar, durumlarını tescil için Ä°ÅŸ ve Ä°ÅŸçi Bulma Kurumuna baÅŸvurabilirler.

* Engellilik dereceleri % 40'ın üzerindeyken iÅŸe girip de daha sonra durumlarında bir iyileÅŸme görülerek dereceleri % 40'ın altına düÅŸenler engelli kadrosunda çalışmaya devam ederler.

* Bu hükümlere aykırı hareket eden, özürlü iÅŸçi çalıştırmayan iÅŸ verene çalıştırmadığı her ay için para cezası verilir.

Engellilerin emekli olma ve kendilerine malul aylığı bağlanma şartları

* 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu' na tabi olarak işe girenler;

- Çalışma gücünün en az %40'ını kaybettiÄŸini belgeleyerek özürlü olarak iÅŸe girmiÅŸ olanlar, en az 15 (on beÅŸ) yıl fiili hizmet süresini doldurdukları takdirde istekleri üzerine emekliye ayrılabilirler (39. maddenin J Bendi).

- 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışırken herhangi bir hastalık veya kaza sonucu çalışma gücünü kaybederek (hayatını çalışarak kazanamayacak derecede) malul duruma düÅŸenlere 10 yıllık emekliliÄŸe tabi hizmetleri olmaları halinde aylık baÄŸlanır.

Yukarıda 1. ve 2. Maddelerde bahsi geçenlerin ölmeleri halinde dul ve yetimlerine de Sandıkça aylık baÄŸlanır (madde 53).

- 5 sene emekliliÄŸe esas bir hizmette bulunmak ÅŸartıyla tedavisi mümkün olmayacak bir ÅŸekilde malul duruma düÅŸen adi malullere 15 sene hizmetleri varmış gibi aylık baÄŸlanır. Ancak bu aylıklar dul ve yetimlere intikal etmez (53. maddenin son paragrafı).

- 5434 sayılı Yasaya tabi olarak çalışırken (en az 5 yıl fiili hizmeti olmak kaydıyla) veya 5434 sayılı Yasaya göre emeklilik hakkını kazanmış yada emekli aylığı alırken ölmüÅŸ olanların yaÅŸları ne olursa olsun malul ve muhtaç erkek çocuklarına emekli aylığı baÄŸlanır (74. Madde).

* 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabi olarak işe girenler;

- Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya baÅŸladığı tarihten önce malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık ve arızası bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan veya Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar, yaÅŸları ne olursa olsun, en az 3600 gün malullük, yaÅŸlılık ve ölüm sigortaları pirimi ödenmiÅŸ olmak ÅŸartıyla yaÅŸlılık aylığından yararlanırlar (60. maddenin C bendinin a ve b fıkraları).

- Malul sayılanlara (çalışma gücünün 2/3'ünü ya da iÅŸ kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60'ını yitirdikleri resmi saÄŸlık kurulu raporuyla saptanan) emekli aylığı baÄŸlanabilmesi için toplam 1800 gün ve en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malullük, yaÅŸlılık ve ölüm sigortası pirimi ödenmiÅŸ olması gerekmektedir (54. maddenin C Fıkrası).

- 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı çalışırken (en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malullük, yaÅŸlılık ve ölüm sigortası pirimi ödenmiÅŸ olması kaydı ile) yaÅŸlılık aylığı almaya hak kazanmış veya yaÅŸlılık aylığı alırken, ölenlerin malul ve muhtaç erkek çocuklarına (Sosyal Sigortaya yahut Emekli Sandığına tabi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almama ÅŸartıyla) aylık baÄŸlanır (23.maddenin C Bendinin b Fıkrasının V. Paragrafı ve 68. maddenin C Bendinin b Fıkrasının V. Paragrafı).

* 1479 sayılı BaÄŸ-Kur Kanunu'na tabi olarak çalışanlar;

- Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirerek malul duruma düÅŸenlere en az 5 (beÅŸ) tam yıl BaÄŸ-Kur primi ödemiÅŸ olmaları ve yazılı istekte bulunmaları ÅŸartıyla malullük aylığı baÄŸlanır
(29. Madde).

- BaÄŸ-Kur'da fiili sigortalılığı devam ederken bir iÅŸ kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybedenler için 5 yıl sigorta primi ödenmiÅŸ

olma şartı aranmaz.

- En az 3 (üç) tam yıl BaÄŸ-Kur pirimi ödemiÅŸ olmaları ÅŸartıyla ölen BaÄŸ-Kurlunun veya 5 (beÅŸ) tam yıl BaÄŸ-Kur pirimi ödeyerek malulen emekli olduktan sonra ölen yada herhangi bir ÅŸekilde yaÅŸlılık aylığını hak eden yada yaÅŸlılık aylığı alırken ölen BaÄŸ-Kurlunun malul ve muhtaç erkek çocuklarına aylık baÄŸlanır (Madde 41).

* 2022 Sayılı Kanun'a göre Sakatlık ve Malullük Aylığı;

Sakatlık aylığı: Çalışma ve iÅŸ görme gücünün %40 ile %70 arasında kaybetmiÅŸ muhtaç sakatlara baÄŸlanan aylıklardır. Aylık baÄŸlanabilmesi için 18 yaşını doldurmuÅŸ olmak, çalışma ve iÅŸ görme gücünü en az %40 oranında kaybettiklerini tam teÅŸekküllü hastanelerden alacakları saÄŸlık kurulu raporu ile kanıtlamaları gerekmektedir.

Malullük aylığı: Çalışma ve iÅŸ görme gücünü %70'in üzerinde kaybetmiÅŸ muhtaç sakatlara baÄŸlanan aylıklardır. 18 yaşını doldurmuÅŸ olmak, baÅŸkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek ÅŸekilde malul olduÄŸunu tam teÅŸekküllü hastanelerden alacakları saÄŸlık kurulu raporu ile kanıtlamaları gerekmektedir.

Aylıkların Bağlanma Şartları:

a) T.C. vatandaşı olmak,
b) Muhtaç olmak,
c) Bağlanacak aylık miktarına eşit veya fazla devamlı gelir sağlayamamak,
d) Kendisine kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olmamak.

Aylık BaÄŸlanması Ä°çin Gerekli Belgeler:

a) 2022 sayılı kanuna göre baÅŸvuru formu (Bu formda yer alan; aylık istek dilekçesi ile mal bildirim belgesi kiÅŸi tarafından doldurulacaktır. Muhtaçlık belgesi ve vukuatlı nüfus kayıt örneÄŸi, ikametgah ilmuhaberi bölümleri ise yetkililerce imzalanacak ve mühürlenecektir.)

b) SaÄŸlık Kurulu Raporu (Mal MüdürlüÄŸü tarafından sevk edilen bir hastaneden)

c) Üç adet fotoÄŸraf

Bu belgelerle Emekli Sandığı veya valilik ya da kaymakamlık makamlarına başvurulur.