Okurlarımızdan genel saÄŸlık sigortasıyla ilgili her gün yüzlerce soru geliyor. Gerçekten herkes ne olacağı konusunda endiÅŸeli ve çoÄŸu kiÅŸinin de uygulama konusunda bilgilendirmeye ihtiyaçları var gibi görünüyor. Bu köÅŸede bir kaç yazımda okurlarımızı aydınlatmaya çalıştım. Önceki gün ev hanımlarının eÅŸlerinden saÄŸlık yardımı alacaklarını yazdım ama o kadar çok soru var ki, konuyu ayrıntılı incelemek gerekecek.

 

EÅŸ ve çocukların durumu

 

Öncelikle genel saÄŸlık sigortasında eÅŸ ve çocukların durumunu iyice anlatmak gerekiyor sanırım. Çalışan sigortalılarla SGK’dan emekli olanlarla (sosyal güvencesi olan kiÅŸiler) bunların eÅŸleri, hak sahibi çocukları ve hak sahibi anne-babası GSS primi ödenmeden saÄŸlıktan yararlanacak. Bunların ayrıca GSS primi ödemesine gerek yok. Ä°ÅŸsizlik sigortası kapsamında saÄŸlık yardımı alanlar da bu dönemde prim ödemeyecek. Sigortalı olarak çalışan, isteÄŸe baÄŸlı sigorta primi ödeyen veya SGK’dan emekli aylığı alan kiÅŸilerin kendileri zaten genel saÄŸlık sigortasından yararlanabiliyor.

 

Buna göre sigortalı olarak çalışan, isteÄŸe baÄŸlı sigorta primi ödeyen veya SGK’dan emekli aylığı alan kiÅŸilerin;

 

-EÅŸi,

 

-18 yaşını, lise ve dengi öÄŸrenim veya 3308 sayılı Mesleki EÄŸitim Kanunu’nda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eÄŸitimi ile iÅŸletmelerde mesleki eÄŸitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öÄŸrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış evli olmayan çocukları,

 

-Yaşına bakılmaksızın bu kanuna göre malul olduÄŸu tespit edilen evli olmayan çocukları,

 

-Geçimi sigortalı tarafından saÄŸlanan, her türlü kazanç ve irattan elde ettiÄŸi gelirler toplamı yürürlükte bulunan asgari ücretin net tutarından daha az olan ve diÄŸer çocuklarından saÄŸlık yardımı almayan ana ve babası, bakmakla yükümlü olunan kiÅŸi sayılacaktır. Bunlar herhangi bir prim ödemeyecek. ÖÄŸrencilerin anne-babaları üzerinden saÄŸlık yardımı alması için mutlaka aktivasyon yaptırmaları gerekecek. Müstehaklık sorgulamasında öÄŸrenci olmasına raÄŸmen müstehak olmayanlar mutlaka öÄŸrenci belgeleri ile SGK’na baÅŸvurmalı ve aktivasyon yaptırmalılar. ÖrneÄŸin, 22 yaşında üniversite öÄŸrencisi bir erkek çocuÄŸun saÄŸlık yardımı almaya devam etmesi, prim ödemek zorunda kalmaması için okuldan alacağı öÄŸrenci belgesini SGK’na vererek aktivasyon yaptırması gerekiyor.

 

Anne-babasına kendi üzerinden saÄŸlık yardımı verilenler endiÅŸe ediyor. Bu uygulama devam edecek. Bunda bir deÄŸiÅŸiklik yok.

 

Ancak, eÄŸitime devam etmeyen 18 yaşını bitirmiÅŸ erkek çocuklar ile 25 yaşını doldurmuÅŸ üniversite öÄŸrencisi erkek çocuklar gelir testine girerek eÄŸer kiÅŸi başına 295,50 TL’den fazla gelirleri olursa genel saÄŸlık sigortası primi ödemek zorunda kalacak.

 

***

 

YURT DIÅžINDA YAÅžAYANLAR

 

Yurt dışında yaÅŸayan Türk vatandaÅŸlarının adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde ikametleri Türkiye’deki adresleri kayıtlıysa SGK otomatik olarak bu kiÅŸileri de genel saÄŸlık sigortası kapsamına koyacak. Ve bunlar da gelir testi sonucuna göre prim ödemek zorunda kalabilecekler. EÄŸer nüfus müdürlüÄŸünde ikamet adresi yurt dışı olarak düzeltilirse genel saÄŸlık sigortası primi ödemeyecekler.

 

****

 

PART-TÄ°ME ÇALIÅžAN PRÄ°M ÖDEYECEK

 

Part-time çalışan iÅŸçilerin, bugüne kadar bir yıl içinde 30 gün prim ödemeleri halinde saÄŸlık yardımlarından faydalanma hakkı vardı. Ancak artık kısmi süreli part-time veya çaÄŸrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalıların 01 / 01 /2012 tarihinden itibaren eksik günlerine ait genel saÄŸlık sigortası primlerinin 30 güne tamamlamaları gerekecek. Raporlu personel için bu ÅŸekilde primlerin 30 güne tamamlanmasına gerek yok. Ancak bir ayı aÅŸan ücretsiz izinlerde genel saÄŸlık sigortası primlerinin ödenmesi gerekecek.

 

Kısmi süreli part-time veya çaÄŸrı üzerine çalışan sigortalıların eksik günlerini isteÄŸe baÄŸlı sigortalı olarak tamamlayabilmesi mümkündür. Bu kapsamda prim ödeyenler isteÄŸe baÄŸlı sigorta ile hem emeklilikle ilgili malullük, yaÅŸlılık ve ölüm sigortası primlerini ve hem de saÄŸlıkla ilgili genel saÄŸlık sigortası primlerini ödemiÅŸ olacaklar. Bu kapsamda ödenen isteÄŸe baÄŸlı sigorta primleri emeklilik açısından SSK (4/a) sigortalılığına sayılacak.

 

Kısmi süreli part-time veya çaÄŸrı üzerine çalışan sigortalılardan isteÄŸe baÄŸlı sigorta primi ödemeyenlerin, 01 / 01 /2012 tarihinden itibaren eksik günlerine ait genel saÄŸlık sigortası primlerinin 30 güne tamamlamaları gerekecek.

 

01 / 01 /2012 tarihinden itibaren ilk defa çalışmaya baÅŸlayacak olanların iÅŸverenleri tarafından verilen sigortalı iÅŸe giriÅŸ bildirgesinde, "4857 sayılı Kanun'un 13 ve 14'üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çaÄŸrı üzerine yada ev hizmetlerinde 30 günden az çalışıyor mu ?" alanı bu sigortalıların genel saÄŸlık sigortalısı olup olmadıklarının belirlenmesini teminen zorunlu alan haline getirilmiÅŸtir. Ä°ÅŸverenler, bu kapsamda çalıştıracakları sigortalılar için "Evet" seçeneÄŸini iÅŸaretlemeleri halinde "Zorunlu çalışılan gün sayısı" alanını da iÅŸaretleyecekler.

 

01/01/2012 tarihinden önce part-time iÅŸ sözleÅŸmesi ile ay içinde 30 günden eksik çalışan sigortalıları bulunmakla birlikte iÅŸe giriÅŸ bildirgesi verilmesi aÅŸamasında "4857 sayılı Kanun'un 13 ve 14'üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çaÄŸrı üzerine yada ev hizmetlerinde 30 günden az çalışıyor mu?" alanını iÅŸaretlememiÅŸ olan yada bu alanda hayır iÅŸaretlemiÅŸ olan iÅŸverenlerin e-bildirge ÅŸifresi ile "Sigortalı iÅŸe giriÅŸ ve iÅŸten çıkış bildirgesi" verme menüsüne girerek http://app.sgk.gov.tr/SigortaliTescil/amp/loginldap) iÅŸe giriÅŸ güncelleme alt menüsüne girerek güncelleme yapmaları gerekmektedir. EÄŸer aralık ayında giren kiÅŸiler için iÅŸe giriÅŸ bildirgesinde bu iÅŸlem yapılmamış ise bunlar içinde yapılmalıdır.

 

KiÅŸilerin gün sayıları daha sonra deÄŸiÅŸebilir. Sadece tescil edilirken bu bilgiler kullanılacak olup, kiÅŸinin gün sayısı az veya daha çok olursa ödenecek prim tutarı gün sayısına baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸecektir. Gün sayısının deÄŸiÅŸmesi sorun yaratmayacaktır. Yani, çaÄŸrı üzerine çalışan bir kiÅŸi için bir ay 3 gün çalışması, diÄŸer bir ay 14 gün çalışması sorun oluÅŸturmayacaktır. KiÅŸi genel saÄŸlık sigortası primlerini 30 güne tamamlayacak kadar prim ödeyecektir.

 

SGK tarafından yapılan duyuru ile esas itibariyle bu kapsamda part-time çalışan kiÅŸilerin prim ödemelerinin gerektiÄŸinin anlaşılması halinde kaç gün üzerinden prim ödemelerini tespit için kullanılacak. Burada iÅŸverenlerin iÅŸe giriÅŸ bildirgesinde yapacakları bu düzeltme ile SGK otomatik tescil yapma imkânına kavuÅŸacak ve GSS prim ödeme ve takip yükümlüsü kiÅŸilerin kendisi olacak.

 

Bildirim yapmayan ya da eksik bildirim yapan iÅŸverenler için aylık prim ve aylık prim ve hizmet belgesinin verilme süresinden sonra (ayın 1'i ila 30'u arasında ücret alanlar için takip eden ayın 23'ü, ayın 15'i ila 14'ü arasında ücret alanlar için takip eden ayın 7'si) sigortalılar re'sen tescil edilecekler.

 

Prim ödenmesi ve gelir testi yaptırmada yükümlülük kiÅŸilerde olup, ÅŸirketin yasal sorumluluÄŸu iÅŸe giriÅŸ bildirgesinde güncelleme yapılmasına iliÅŸkindir.

 

Sigortalıların için genel saÄŸlık sigortası primi asgari ücret üzerinden oluÅŸturulmuÅŸ olup aile içindeki kiÅŸi başına düÅŸen gelirin tespiti için sigortalıların ikametlerinin yer bulunduÄŸu sosyal yardımlaÅŸma ve dayanışma vakfına müracaat etmeleri gerekmekte olup, sigortalıların gelir testi yaptırmak istememeleri halinde aile içindeki gelirin kiÅŸi başına düÅŸen aylık tutarının, asgari ücretin iki katından fazla olduÄŸu kabul edilerek prim tahsilatı yapılacaktır.

 

Ancak bunların haricindeki, part-time, çaÄŸrı üzeri ve ev hizmetlerinde 30 günden az çalışanlar, iÅŸsiz olup sosyal güvencesi olmayan vatandaÅŸlar zorunlu genel saÄŸlık sigortası kapsamında prim ödeyerek veya primleri devletçe ödenerek sigortalı yapılacak. Bu kapsamdaki kiÅŸileri SPAS adlı programı marifetiyle kapsama alıp, ödeyecekleri primleri SGK tahakkuk ettirecek. Bu kiÅŸiler primlerini de bankadan ödeyecekler. Ancak sistemde önemli sorunlar var. Rapor, puantaj kaydı, iÅŸ kanununa göre verilen ücretsiz izinler veya buna benzer nedenlerle eksik günü olanların GSS primlerini 30 güne tamamlama zorunluluÄŸu olmadığı için, uygulamada bir çok kiÅŸi part-time olanların statüsünü deÄŸiÅŸtirecek. Bence, SGK part-time iÅŸçilere zorunlu GSS primi ödemesi zorunluluÄŸunu kaldırmalıdır. Atılan taÅŸ, ürkütülen kurbaÄŸaya deÄŸmiyor. SGK’ya da, çalışana da, iÅŸverene de yazık ediliyor.

 

***

 

KÄ°MLER PRÄ°M ÖDEYECEK

 

Sosyal güvencesi olmayanlardan 1 Ocak 2012-30 Haziran 2012 dönemi için, aylık GSS primi, aile içindeki gelirin kiÅŸi başına düÅŸen aylık tutarına göre;

 

1) Asgari ücretin üçte birinin (295.50 TL) altında ise GSS primleri devlet tarafından ödenecek,.

 

2)Asgari ücretin üçte biri (295.50 TL) ile asgari ücret arasında ise, 295.50 x %12 = 35.46 TL,

 

3) Asgari ücret (886.50 TL) ile asgari ücretin iki katı arasında ise, 886.50 x %12 = 106.38 TL,

 

4) Asgari ücretin iki katından (1.773 TL) daha fazla ise, 1.674 x % 12 = 212.76 TL,

 

olacaktır. GSS primleri ödenmez ise saÄŸlık yardımı verilmeyecek. Bu nedenle part-time çalışanların mutlaka gelir testini 31 Ocak tarihine kadar veya yeÅŸil kart vizesi bittikten sonra bir ay içinde yaptırmaları gerekiyor.

 

****

 

GELÄ°R TESPÄ°TÄ°NDE NEYE BAKILACAK?

 

BaÅŸvuru, kiÅŸinin Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı ikametgâhının bulunduÄŸu il veya ilçe idarî sınırları içindeki Sosyal YardımlaÅŸma ve Dayanışma Vakfına yapılacak.

 

Re’sen genel saÄŸlık sigortası tescili yapılan kiÅŸilerin gelir testi iÅŸlemleri, SGK veya ilgili Sosyal YardımlaÅŸma ve Dayanışma Vakfı tarafından ailenin yazılı muvafakati alınarak Sosyal YardımlaÅŸma ve Dayanışma Vakfı tarafından sonuçlandırılacak.

 

Gelir tespiti yapılması için baÅŸvuracak kiÅŸiler, gelir tespitine esas teÅŸkil edecek göstergeleri içeren baÅŸvuru formu ile müracaat edecekler. Ancak, baÅŸvuru iÅŸleminin kanunî temsilciler tarafından yapılması hâlinde mahkemeden alınmış karar örneÄŸi, vekil tarafından baÅŸvuru yapılması hâlinde vekâletname örneÄŸi baÅŸvuru formuna eklenecek.

 

Gelir tespitinde aile olarak, aynı hane içinde yaÅŸayan eÅŸ, yaÅŸlarına bakılmaksızın evli olmayan çocuk ve genel saÄŸlık sigortalısı olarak tescil edilecek kiÅŸinin ana ve babası esas alınacak. Aynı hanede yaÅŸamayan ve öÄŸrenim nedeniyle baÅŸka bir hanede yaÅŸayan evli olmayan çocuklardan 25 yaşını doldurmayanlar gelir tespitinde aile içinde deÄŸerlendirilecek. Gelir tespiti iÅŸlemlerinde hane olarak adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde yer alan adres dikkate alınacak. Aynı adreste birden fazla aile olması halinde her bir aile için ayrı ayrı gelir tespiti iÅŸlemi yapılacak.

 

 

KAYNAK:  Dr. Resul Kurt - Haber 7

 

Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

 

www.resulkurt.com